"Waterdrinker is een exuberant literator, die zich op aanstekelijke wijze uitleeft." Elsbeth Etty in NRC-Handelsblad.
"Wat Waterdrinker doet, is het echte schrijven: consistent, soepel, dramatisch, onverwacht. Een grote meester." Nieuwe Revu.
"Waterdrinker is op zijn best." Lies Schut in De Telegraaf.
"Net zo goed als De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne van Toon Tellegen. Maar grimmiger, eigentijdser. Een fijne bundel." Danielle Serdijn in De Volkskrant.
"Wat een prachtige taal, wat een schitterend boek." Prospekt.
De veelzijdigheid van Rusland én van Waterdrinker
Veel is er in Rusland veranderd de afgelopen zeventien jaar. Immense rijkdom en dieptrieste armoe gaan er tegenwoordig hand in hand. Waar de een geen geld heeft voor een nieuw kunstgebit, betaalt de ander voor een hotelkamer met gemak 5000 dollar neer.
Over die verschillen vertelt Pieter Waterdrinker in zijn nieuwe verhalenbundel 'Montagne Russe' (Frans voor roetsjbaan), die hij indeelde in (verzonnen) 'verhalen' en (waargebeurde) 'belevenissen'. Waterdrinker die eerder onder meer de romans 'Hollandse romance' en 'Duitse bruiloft' publiceerde, werkt al jaren in Moskou als correspondent voor diverse bladen. Hij kent het land dus van binnenuit. Daarbij toont hij zich een scherp observator met oog voor de kleine gebeurtenissen die - beter dan politieke ontwikkelingen en historische feiten - de ziel van een land en zijn bewoners blootleggen. Zijn verhalen gaan over corruptie en decadentie, over de strijd om het hoofd boven water te houden en over de manier waarop de Russen - met behulp van veel drank en een forse portie gelatenheid - omgaan met hun nieuw verworven 'democratie'. De gebeurtenissen lijken komisch, maar altijd is er een ondertoon van melancholie.
Een schitterend voorbeeld van dat laatste is het verhaal 'De tasjesmensen'. Dagelijks reizen tientallen Russen vanuit Trabzon met de boot of het vliegtuig naar Turkije, kopen daar de meest uiteenlopende spullen en maken die vervolgens met een flinke winst te gelde in hun eigen land. Waterdrinker maakte zo'n tochtje mee en beschrijft het op hilarische wijze. Vooral de terugreis, wanneer de boot - een voormalige rondvaartboot, die amper zeewaardig is - in zwaar weer terechtkomt, is een voorbeeld van pure slapstick. Op het hoogtepunt van de paniek klinkt opeens uit de luidsprekers: 'Links van u ziet u de gevel van het Winterpaleis'.
Mooi is ook 'De krochten van Atlantis', het enige verhaal dat zich afspeelt in Nederland, waarin een groepje Russische joden hulp zoekt in de Russisch-orthodoxe kerk in Amsterdam. Samen met zijn vriendin biedt de schrijver zijn huis aan als tijdelijk onderdak voor twee van hen. Iets waar hij hevig spijt van krijgt, want de twee maken op alle mogelijke manieren misbruik van hem. Geleidelijk wordt duidelijk dat de 'joden' net zo min joods zijn als vluchteling, maar wel heel Russisch. Van heel andere aard is het titelverhaal 'Montagne Russe' waarin hij verhaalt over een excursie van journalisten naar een staalfabriek. 'De letters op de loods waren door vorst, corrosie en zure neerslag vrijwel geheel weggevreten ....een parodie bijna op het verval van de voormalige USSR'. Tijdens het dineetje na de rondleiding worden de journalisten onthaald op wijn die per fles meer kost dan het maandsalaris van de staalarbeiders.
Ook in de 'belevenissen' toont Waterdrinker zich een rasverteller. Op meeslepende, haast on-Hollandse wijze schildert hij in kleurrijke bewoordingen de vele kanten van het Rusland van na de perestrojka. Zijn stijl doet regelmatig denken aan die van de grote Russische vertellers, zwierig en hier en daar soms bijna archaïsch, maar altijd meeslepend. Net als zij schuwt hij daarbij zo nu en dan gezwollen retoriek niet, zoals in de beschrijving van de tocht die Napoleon maakte naar Moskou waar hij strandde in 'een hellevuur van krijsend mensenvlees, modder en sneeuw'. Daartegenover staan echter ook juweeltjes als 'het winterlicht zweefde door hoge ramen als opgestoven bakkersmeel naar binnen'.
Hoewel totaal anders dan zijn laatste roman, 'Duitse Bruiloft', bewijst Waterdrinker ook met deze bundel weer een rasschrijver te zijn. Sterk aanbevolen voor iedereen die het Rusland achter de krantenberichten wil kennen. En voor iedereen die gewoon van mooi vertelde verhalen houdt.
Sonja de Jong
Pieter Waterdrinker Montagne Russe. Uitg. Arbeiderspers, euro18,95